Γυναίκα με σακάκι χρησιμοποιεί smartphone σε εξωτερικό χώρο

Οι AI agents υπόσχονται βοήθεια για όλους. Ποιοι κινδυνεύουν να μείνουν εκτός;

Ένας ψηφιακός βοηθός μπορεί να συγκρίνει τιμές, να συμπληρώσει μια φόρμα και να προχωρήσει σε αγορά. Τι συμβαίνει, όμως, αν ο καταλληλότερος προμηθευτής είναι ένα μικρό κατάστημα χωρίς ηλεκτρονικό κατάλογο; Ή αν ο πελάτης χάσει τη σύνδεσή του τη στιγμή που πρέπει να εγκρίνει την πληρωμή; Σε αυτά τα υποθετικά, αλλά καθημερινά σενάρια, η ευφυΐα του μοντέλου είναι μόνο ένα μέρος της λύσης.

Η Meta και η OpenAI παρουσίασαν τον Σεπτέμβριο τους προσωπικούς AI agents Muse και Dots, αντίστοιχα. Η υπόσχεση είναι ελκυστική: λογισμικό που αναλαμβάνει δουλειές για λογαριασμό μας και συνεχίζει να εργάζεται χωρίς να περιμένει διαρκώς την επόμενη εντολή.

Ρεπορτάζ του Rest of World, που δημοσιεύθηκε στις 19 Οκτωβρίου, εξετάζει τι μπορεί να σημαίνει αυτή η αλλαγή για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Το κρίσιμο ζήτημα είναι η απόσταση ανάμεσα στη διάθεση μιας εφαρμογής και στη δυνατότητα να τη χρησιμοποιήσει κάποιος ουσιαστικά.

Από την απάντηση στην ανάληψη εργασιών

Ένας AI agent συνδυάζει ένα μοντέλο τεχνητής νοημοσύνης με εργαλεία που του επιτρέπουν να ενεργεί: να επισκέπτεται ιστοσελίδες, να χειρίζεται εφαρμογές ή να εκτελεί διαδοχικά βήματα μιας εργασίας. Η χρησιμότητά του εξαρτάται επομένως και από τις υπηρεσίες στις οποίες έχει πρόσβαση.

Η Meta παρουσίασε το Muse στις 8 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με την εταιρεία, λειτουργεί σε δικό του εικονικό υπολογιστή και δέχεται αιτήματα μέσα από την εφαρμογή του ή το WhatsApp. Μπορεί να συνεχίζει μια εργασία αφού ο χρήστης κλείσει την εφαρμογή, ζητώντας έγκριση όταν χρειάζεται, όπως πριν από μια αγορά.

Η OpenAI ανακοίνωσε τα Dots στις 29 Σεπτεμβρίου, επίσης με υπολογιστή στο cloud και συνδέσεις με εφαρμογές. Η αρχική διάθεση αφορά συγκεκριμένα συνδρομητικά προγράμματα και επιλέξιμες αγορές. Πρόκειται για περιγραφές δυνατοτήτων των κατασκευαστών, όχι για απόδειξη ότι κάθε εργασία ολοκληρώνεται αξιόπιστα σε οποιαδήποτε χώρα.

Αυτή η διαφορά έχει βάρος. Ένας βοηθός που οργανώνει άψογα μια διαδικασία μέσα σε συμβατές εφαρμογές μπορεί να δυσκολεύεται όταν συναντήσει μια υπηρεσία χωρίς λειτουργικό ηλεκτρονικό σύστημα.

Το ψηφιακό χάσμα προηγείται της τεχνητής νοημοσύνης

Τα στοιχεία της Διεθνούς Ένωσης Τηλεπικοινωνιών δείχνουν πόσο διαφορετικό είναι το σημείο εκκίνησης. Το 2025, πρόσβαση μέσω χρήσης του διαδικτύου είχε το 94% του πληθυσμού στις χώρες υψηλού εισοδήματος, έναντι 23% στις χώρες χαμηλού εισοδήματος. Στην Αφρική, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 36%. Οι αριθμοί αφορούν τη χρήση του διαδικτύου, όχι την υιοθέτηση της AI. Πηγή: ITU, Facts and Figures 2025.

Η λειτουργία ενός agent στο cloud περιορίζει την ανάγκη να εκτελεί το κινητό όλη την υπολογιστική εργασία. Δεν λύνει, όμως, το πρόβλημα της επικοινωνίας με τον άνθρωπο. Αν απαιτείται διευκρίνιση ή έγκριση, η αποσύνδεση μπορεί να αφήσει μια διαδικασία στη μέση.

Ούτε ο «Παγκόσμιος Νότος» αποτελεί ενιαία τεχνολογική πραγματικότητα. Οι διαφορές ανάμεσα σε χώρες, πόλεις και αγροτικές περιοχές είναι μεγάλες. Μια χρήσιμη αξιολόγηση χρειάζεται να εξετάζει συγκεκριμένα δίκτυα, κόστος πρόσβασης και διαθέσιμες υπηρεσίες, αντί να θεωρεί ότι όλοι αντιμετωπίζουν τα ίδια εμπόδια.

Η γλώσσα χρειάζεται περισσότερα από σωστή μετάφραση

Για έναν προσωπικό βοηθό, η κατανόηση της γλώσσας επηρεάζει την ίδια την εκτέλεση της εργασίας. Μια αμφίσημη έκφραση μπορεί να αφορά ποσότητα, προθεσμία ή προτίμηση που δεν πρέπει να ερμηνευτεί αυθαίρετα.

Το Stanford έχει επισημάνει τις ανισότητες που δημιουργεί η περιορισμένη διαθεσιμότητα δεδομένων για πολλές γλώσσες. Ο όρος «γλώσσα με περιορισμένους ψηφιακούς πόρους» δεν σημαίνει απαραίτητα λίγους ομιλητές· μπορεί να σημαίνει ότι υπάρχουν λιγότερα κατάλληλα δεδομένα για την ανάπτυξη και αξιολόγηση μοντέλων. Η σχετική παρουσίαση, τον Μάιο του 2025, βασίζεται σε κείμενο προτάσεων πολιτικής και δεν αποτελεί δοκιμή των σημερινών Muse ή Dots. Πηγή: Stanford Report.

Η πρακτική συνέπεια είναι ότι η ένδειξη «υποστηρίζει τη γλώσσα σας» δεν αρκεί ως μέτρο ποιότητας. Χρειάζεται να ελέγχεται αν ο βοηθός καταλαβαίνει πραγματικές συνομιλίες και ζητά διευκρινίσεις όταν αμφιβάλλει. Για μια εφαρμογή που πραγματοποιεί συναλλαγές, το να αναγνωρίζει πότε δεν κατάλαβε είναι ουσιαστική λειτουργία.

Η τοπική αγορά δεν χωρά αυτομάτως σε μια παγκόσμια εφαρμογή

Μια διαφορετική προσέγγιση επιχειρεί η νοτιοαφρικανική ManyHands με τον Manny. Σύμφωνα με την περιγραφή της υπηρεσίας, ο βοηθός συνδυάζει επικοινωνία μέσω WhatsApp, SMS ή ιστοσελίδας με τοπικό κατάλογο επιχειρήσεων και εργαλεία πληρωμών. Η εταιρεία αναφέρει υποστήριξη γλωσσών όπως τα αγγλικά, τα αφρικάανς, τα isiZulu και τα isiXhosa.

Αυτές είναι εταιρικές δηλώσεις, όχι ανεξάρτητη πιστοποίηση της αποτελεσματικότητάς του. Δείχνουν, πάντως, πόσα επιμέρους στοιχεία χρειάζονται για να αποκτήσει πρακτική αξία ένας agent: γλώσσα, επιχειρήσεις, τρόποι επικοινωνίας και συναλλαγές πρέπει να λειτουργούν μαζί.

Για έναν μικρό έμπορο, η πιθανή αλλαγή είναι σημαντική. Αν οι πελάτες αρχίσουν να αναθέτουν τις αγορές τους σε λογισμικό, η επιχείρηση θα χρειάζεται να παρέχει πληροφορίες που αυτό μπορεί να αξιοποιήσει. Ένας ενημερωμένος κατάλογος και μια σαφής διαδικασία παραγγελίας ενδέχεται να αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία.

Δεν γνωρίζουμε ακόμη πόσο εκτεταμένη θα γίνει αυτή η πρακτική. Ο κίνδυνος, όμως, είναι συγκεκριμένος: οι επιχειρήσεις που διαθέτουν ήδη οργανωμένα ψηφιακά συστήματα θα μπορούσαν να αποκτήσουν επιπλέον πλεονέκτημα στην προσέγγιση πελατών.

Περισσότεροι agents σημαίνουν διαφορετική κίνηση στο διαδίκτυο

Η Cloudflare ανέφερε στις 30 Σεπτεμβρίου ότι τα ημερήσια αιτήματα από AI agents στο δίκτυό της είχαν αυξηθεί περισσότερο από 1.700% μέσα σε έναν χρόνο. Πρόκειται για μέτρηση στο δικό της δίκτυο, όχι για απογραφή ολόκληρου του διαδικτύου. Επίσης, ο αριθμός αιτημάτων δεν ταυτίζεται με τον όγκο δεδομένων που μεταφέρεται. Πηγή: Cloudflare.

Η διάκριση αποτρέπει ένα βιαστικό συμπέρασμα περί επικείμενης κατάρρευσης των υποδομών. Η επίδραση εξαρτάται από το είδος των εργασιών, τη συχνότητα των προσπαθειών και τις δυνατότητες των υπηρεσιών που δέχονται τα αιτήματα.

Για μια ιστοσελίδα, πάντως, ένας αυτοματοποιημένος επισκέπτης μπορεί να συμπεριφέρεται διαφορετικά από έναν άνθρωπο. Η εξυπηρέτησή του χρειάζεται κανόνες πρόσβασης και διαχείριση φόρτου. Η ευκολία στην πλευρά του χρήστη δεν σημαίνει ότι εξαφανίζεται η τεχνική δουλειά στην άλλη άκρη της σύνδεσης.

Η εξουσιοδότηση γίνεται μέρος της καθημερινότητας

Όσο περισσότερα αναλαμβάνει ένας βοηθός, τόσο πιο σημαντικό γίνεται να γνωρίζει ο χρήστης τι του έχει επιτρέψει. Πρόσβαση σε πληροφορίες, δυνατότητα προετοιμασίας μιας αγοράς και δικαίωμα ολοκλήρωσης της πληρωμής είναι διαφορετικές εξουσίες.

Η Meta περιγράφει ένα ξεχωριστό σύστημα, το Sentinel, που ελέγχει τις ενέργειες του Muse πριν αυτές φτάσουν στο διαδίκτυο και ζητά άδεια όταν απαιτείται. Αυτό αποτελεί δηλωμένο μηχανισμό προστασίας, όχι εγγύηση απουσίας σφαλμάτων. Πηγή: Meta.

Στην πράξη, μια κατανοητή ειδοποίηση έγκρισης είναι εξίσου αναγκαία με μια τεχνική δικλίδα. Ο χρήστης πρέπει να βλέπει τι πρόκειται να συμβεί, τι θα κοστίσει και πώς μπορεί να σταματήσει τη διαδικασία. Διαφορετικά, η συγκατάθεση κινδυνεύει να γίνει άλλο ένα κουμπί που πατιέται χωρίς πραγματική κατανόηση.

Η επιτυχία θα κριθεί στην ολοκλήρωση της δουλειάς

Οι προσωπικοί agents θα μπορούσαν να μειώσουν τον χρόνο που χρειάζεται κάποιος για καθημερινές συναλλαγές και διοικητικές εργασίες. Η ωφέλεια αυτή, όμως, δεν προκύπτει απλώς επειδή μια εφαρμογή έγινε διαθέσιμη για λήψη.

Προς το παρόν, οι πηγές τεκμηριώνουν νέες υπηρεσίες και ήδη υπαρκτές ψηφιακές ανισότητες. Δεν αποδεικνύουν ότι το Muse και τα Dots έχουν ήδη διευρύνει αυτές τις ανισότητες. Το ζητούμενο είναι να μετρηθεί ποιοι ολοκληρώνουν πραγματικές εργασίες, σε ποιες γλώσσες, με ποιο κόστος και πόση ανθρώπινη παρέμβαση.

Εκεί θα φανεί και η ουσιαστική πρόοδος: όταν ένας βοηθός μπορεί να εξυπηρετήσει αξιόπιστα τον άνθρωπο και τις επιχειρήσεις της δικής του καθημερινότητας, ακόμη κι όταν αυτή διαφέρει από το περιβάλλον στο οποίο σχεδιάστηκε.

Πηγές

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ