Δορυφορική απεικόνιση της λίμνης Mead και των ακτών της στην άνυδρη περιοχή των νοτιοδυτικών ΗΠΑ

Η AI διψάει, οι κάτοικοι αντιδρούν: η μάχη για το νερό των data centers

Στο Cerrillos, μια περιοχή του Σαντιάγο στη Χιλή, η συζήτηση για ένα νέο data center της Google έγινε συζήτηση για τον υπόγειο υδροφορέα. Κάτοικοι οργανώθηκαν, μελέτησαν τεχνικά έγγραφα και αμφισβήτησαν την περιβαλλοντική αξιολόγηση της επένδυσης. Το ερώτημά τους ήταν συγκεκριμένο: πόσο νερό μπορούσε να δεσμεύσει μια μεγάλη υπολογιστική εγκατάσταση σε μια περιοχή που ήδη αντιμετώπιζε πιέσεις;

Η υπόθεση βρίσκεται στο επίκεντρο κειμένου του Paris Marx που δημοσίευσε το Rest of World στις 22 Οκτωβρίου, ως προσαρμογή αποσπάσματος του βιβλίου του «Hyperscale». Περιγράφει πώς η ανάπτυξη των ψηφιακών υποδομών συναντά αντιδράσεις από κοινότητες στη Λατινική Αμερική. Πηγή: Rest of World.

Η ιστορία, όμως, έχει εξελιχθεί πέρα από τους αρχικούς σχεδιασμούς. Στο Cerrillos, η μετάβαση σε αερόψυξη αποτελεί πλέον κεντρικό στοιχείο της αναθεωρημένης πρότασης. Και αυτό αποκαλύπτει κάτι ουσιαστικό: το υδατικό αποτύπωμα ενός data center δεν είναι προκαθορισμένο. Επηρεάζεται από τεχνικές επιλογές, τοπικούς περιορισμούς και δημόσιο έλεγχο.

Στη Χιλή, η κλιματική αλλαγή μπήκε στην αξιολόγηση

Τον Φεβρουάριο του 2024, το Δεύτερο Περιβαλλοντικό Δικαστήριο της Χιλής έκανε εν μέρει δεκτή την προσφυγή κατά του έργου Cerrillos Data Center. Ζήτησε να επανεξεταστεί η περιβαλλοντική αξιολόγηση, ώστε να ληφθούν υπόψη οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στο νερό.

Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία που να τεκμηριώνουν την απουσία σημαντικών επιπτώσεων στον κεντρικό υδροφορέα του Σαντιάγο. Η απόφαση αφορούσε την επάρκεια της αξιολόγησης του συγκεκριμένου σχεδιασμού, όχι μια γενική απαγόρευση κατασκευής data centers. Πηγή: Segundo Tribunal Ambiental.

Στις 19 Οκτωβρίου 2026, το χιλιανό μέσο BioBioChile ανέφερε νεότερη απόφαση της υπηρεσίας περιβαλλοντικής αξιολόγησης SEA για την ανασχεδιασμένη πρόταση. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, αυτή προβλέπει 63 αερόψυκτες μονάδες ψύξης, χωρίς κατανάλωση νερού για τη λειτουργία τους. Η υπηρεσία έκρινε ότι η συγκεκριμένη πρόταση δεν απαιτούσε εισαγωγή στο σύστημα περιβαλλοντικής αξιολόγησης SEIA.

Η ίδια η απόφαση, όπως μεταφέρεται στο δημοσίευμα, δεν ισοδυναμεί με συνολική άδεια κατασκευής ούτε απαλλάσσει την εταιρεία από άλλες υποχρεώσεις και άδειες. Πηγή: BioBioChile.

Γι’ αυτό οι παλιές προβλέψεις άντλησης δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως σημερινή, μετρημένη κατανάλωση. Άλλο μια αρχική πρόταση, άλλο ένας αναθεωρημένος σχεδιασμός και άλλο μια εγκατάσταση που λειτουργεί.

Γιατί οι υπολογιστές χρειάζονται νερό

Οι servers μετατρέπουν μεγάλο μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνουν σε θερμότητα. Για να παραμείνουν εντός ασφαλών θερμοκρασιών, αυτή η θερμότητα πρέπει να απομακρυνθεί από τα ηλεκτρονικά εξαρτήματα και τελικά από το κτίριο.

Σε ορισμένα συστήματα ψύξης, μέρος του νερού εξατμίζεται μεταφέροντας θερμότητα στο περιβάλλον. Η μέθοδος μπορεί να περιορίζει την ηλεκτρική ενέργεια που απαιτεί η ψύξη, αλλά καταναλώνει νερό που χρειάζεται αναπλήρωση.

Η Microsoft αναγνωρίζει αυτή την ανταλλαγή στην περιγραφή του νεότερου σχεδιασμού των εγκαταστάσεών της: η αντικατάσταση της εξατμιστικής ψύξης με μηχανική ψύξη μπορεί να αυξήσει την ενεργειακή απαίτηση, την οποία επιχειρεί να περιορίσει με αποδοτικότερο εξοπλισμό. Πηγή: Microsoft.

Επομένως, η επιλογή δεν αξιολογείται σωστά με ένα μόνο μέγεθος. Χρειάζεται να εξετάζονται μαζί το νερό, η ενέργεια, το κλίμα της περιοχής και ο τρόπος παραγωγής ηλεκτρισμού.

Εξίσου σημαντική είναι η διαφορά ανάμεσα στην άντληση και την κατανάλωση. Το νερό που αποσύρεται από μια πηγή δεν χάνεται απαραίτητα ολόκληρο: ένα μέρος μπορεί να επιστρέφει. Αντίθετα, το νερό που εξατμίζεται δεν επιστρέφει άμεσα στην ίδια τοπική πηγή. Η σύγχυση αυτών των μεγεθών μπορεί να δημιουργήσει παραπλανητικές συγκρίσεις.

Το αποτύπωμα δεν σταματά στην περίφραξη

Η έκθεση του Lawrence Berkeley National Laboratory για τις αμερικανικές υποδομές υπολογίζει ότι τα data centers των ΗΠΑ κατανάλωσαν άμεσα περίπου 66 δισεκατομμύρια λίτρα νερού το 2023. Το μέγεθος αφορά το σύνολο των εγκαταστάσεων που εξετάζει η μελέτη, όχι αποκλειστικά εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Η ίδια έκθεση εξετάζει χωριστά την έμμεση κατανάλωση που συνδέεται με την παραγωγή του ηλεκτρισμού τους. Πρόκειται για διαφορετικό αποτύπωμα, το οποίο μπορεί να εμφανίζεται μακριά από την εγκατάσταση. Πηγή: Lawrence Berkeley National Laboratory.

Αυτό εξηγεί γιατί η φράση «δεν χρησιμοποιεί νερό για ψύξη» χρειάζεται να διαβάζεται προσεκτικά. Μπορεί να περιγράφει σωστά μια τεχνική λειτουργία χωρίς να σημαίνει μηδενικό συνολικό υδατικό αποτύπωμα.

Για την τοπική κοινωνία, πάντως, η άμεση πίεση παραμένει κρίσιμη. Μια εθνική εκτίμηση δεν δείχνει αν ένας συγκεκριμένος υδροφορέας αντέχει πρόσθετη άντληση ή αν η περίοδος μεγαλύτερης ζήτησης συμπίπτει με την εποχή της λειψυδρίας.

Γιατί οι «σταγόνες ανά ερώτηση» δεν αρκούν

Η Google έχει δημοσιεύσει εκτίμηση ότι ένα διάμεσο ερώτημα κειμένου στο Gemini Apps αντιστοιχούσε σε κατανάλωση 0,26 χιλιοστόλιτρων νερού, με βάση δεδομένα του Μαΐου 2025.

Η μεθοδολογική υποσημείωση είναι ουσιώδης: η εκτίμηση συνδυάζει την ενέργεια ανά ερώτημα με τη μέση αποδοτικότητα χρήσης νερού του στόλου εγκαταστάσεων της εταιρείας το 2024. Η Google διευκρινίζει ότι τα αποτελέσματα δεν περιγράφουν όλα τα ερωτήματα ούτε εγγυώνται μελλοντικές επιδόσεις, ενώ δεν έχουν επαληθευτεί από ανεξάρτητο τρίτο μέρος. Πηγή: Google Cloud.

Ένας τέτοιος δείκτης μπορεί να βοηθήσει στην παρακολούθηση της αποδοτικότητας μιας υπηρεσίας. Δεν απαντά, όμως, πόσο νερό αντλεί μια συγκεκριμένη εγκατάσταση μια ζεστή ημέρα.

Ούτε η μείωση της κατανάλωσης ανά υπολογιστική εργασία εγγυάται μείωση του συνολικού αποτυπώματος. Αν ο όγκος εργασιών αυξάνεται ταχύτερα, η συνολική ζήτηση μπορεί να μεγαλώνει παρά τη βελτίωση της αποδοτικότητας. Για τον σχεδιασμό υποδομών χρειάζονται και οι δύο πληροφορίες: κατανάλωση ανά μονάδα εργασίας και συνολική κατανάλωση.

Η υγρή ψύξη δεν σημαίνει υποχρεωτικά περισσότερη κατανάλωση

Ο όρος «υγρή ψύξη» συχνά δημιουργεί την εντύπωση ότι μεγάλες ποσότητες νερού καταναλώνονται συνεχώς δίπλα στους επεξεργαστές. Αυτό δεν ισχύει για κάθε σύστημα.

Στον σχεδιασμό που παρουσίασε η Microsoft, το υγρό κυκλοφορεί σε κλειστό κύκλωμα μεταξύ των servers και των μονάδων ψύξης. Η εταιρεία δηλώνει ότι έτσι αποφεύγεται η εξάτμιση νερού για ψύξη, παρότι παραμένουν άλλες χρήσεις νερού, όπως οι χώροι υγιεινής. Η ανακοίνωση αφορά συγκεκριμένο σχεδιασμό και σταδιακή εφαρμογή, όχι απόδειξη ότι όλος ο υφιστάμενος στόλος της λειτουργεί ήδη με αυτόν τον τρόπο. Πηγή: Microsoft.

Η σωστή ερώτηση, λοιπόν, δεν είναι μόνο αν χρησιμοποιείται αέρας ή υγρό κοντά στο chip. Είναι πώς αποβάλλεται τελικά η θερμότητα και ποιους πόρους απαιτεί ολόκληρη η διαδικασία.

Τι δικαιούνται να γνωρίζουν οι κάτοικοι

Η αντίδραση στο Cerrillos δείχνει πόσο δύσκολο είναι για μια κοινότητα να αξιολογήσει μια μεγάλη τεχνολογική επένδυση χωρίς κατανοητά δεδομένα. Το Rest of World περιγράφει την προσπάθεια της τοπικής οργάνωσης MOSACAT να αποκωδικοποιήσει τεχνικές πληροφορίες και να συμμετάσχει στη συζήτηση. Πηγή: Rest of World.

Μια ουσιαστική δημόσια ενημέρωση θα έπρεπε να περιλαμβάνει την πηγή του νερού, την αναμενόμενη και τη μέγιστη ζήτηση, τη διακύμανση ανά εποχή και το σχέδιο λειτουργίας σε συνθήκες ξηρασίας. Εξίσου σημαντικό είναι να ξεχωρίζουν οι προβλέψεις από τις πραγματικές μετρήσεις μετά την έναρξη λειτουργίας.

Οι υποσχέσεις για επενδύσεις και θέσεις εργασίας χρειάζονται επίσης συγκεκριμένα στοιχεία, ώστε τα τοπικά οφέλη να μπορούν να συγκριθούν με τις απαιτήσεις σε υποδομές. Αυτή η αξιολόγηση είναι πιο χρήσιμη από μια γενική αντιπαράθεση υπέρ ή κατά της τεχνολογίας.

Η ανάπτυξη της AI κάνει τη συζήτηση πιο επείγουσα, αλλά το βασικό κριτήριο παραμένει το ίδιο: κάθε εγκατάσταση πρέπει να μπορεί να εξηγήσει πώς χωρά στα πραγματικά όρια του τόπου όπου κατασκευάζεται. Η υπολογιστική ισχύς μπορεί να εξυπηρετεί χρήστες σε όλο τον κόσμο. Το νερό που τη στηρίζει παραμένει τοπικός πόρος.

Πηγές

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ