Ένα μικροσκοπικό πλέγμα μετατρέπει τους παλμούς καρδιακού ιστού σε ηλεκτρισμό
Καρδιακά κύτταρα συσπώνται μέσα σε μια εργαστηριακή καλλιέργεια. Ανάμεσά τους βρίσκεται ένα λεπτό ηλεκτρονικό πλέγμα, το οποίο ακολουθεί την κίνησή τους και τη μετατρέπει σε ηλεκτρικό σήμα. Η ενέργεια προέρχεται από τον ίδιο τον ιστό: από τη μηχανική παραμόρφωση που προκαλεί κάθε σύσπαση.
Αυτή είναι η βασική επίδειξη μιας νέας μελέτης από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Μασαχουσέτης στο Άμχερστ και συνεργάτες τους. Η εργασία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances στις 7 Οκτωβρίου και αφορά ένα «βιοϋβριδικό πλέγμα συλλογής ενέργειας». Η δοκιμή έγινε σε καρδιακό ιστό εκτός σώματος, στο εργαστήριο. Δεν πρόκειται για εμφύτευμα που έχει δοκιμαστεί σε ασθενείς. Science Advances — Καταχώριση στο PubMed
Ο στόχος είναι ουσιαστικός: να διερευνηθεί αν μελλοντικά μικρές ηλεκτρονικές συσκευές θα μπορούσαν να αντλούν μέρος της ενέργειάς τους από τον ιστό με τον οποίο συνεργάζονται. Η απόσταση μέχρι μια τέτοια εφαρμογή παραμένει μεγάλη, αλλά η αρχιτεκτονική της συσκευής αξίζει προσοχή.
Το δύσκολο πρόβλημα της τροφοδοσίας
Ένα ιατρικό εμφύτευμα δεν χρειάζεται μόνο να μετρά ή να διεγείρει σωστά. Χρειάζεται και αξιόπιστη τροφοδοσία, σε περιβάλλον όπου η πρόσβαση για συντήρηση δεν είναι απλή.
Οι μπαταρίες προσφέρουν αποθηκευμένη ενέργεια και προβλέψιμη λειτουργία, αλλά καταλαμβάνουν χώρο. Η σμίκρυνσή τους περιορίζει συνήθως την ποσότητα ενέργειας που μπορούν να αποθηκεύσουν — ένα από τα προβλήματα που επισημαίνει η ερευνητική ομάδα στην ανακοίνωση του πανεπιστημίου. UMass Amherst
Στους βηματοδότες, η κατάσταση της συσκευής, της μπαταρίας και των ηλεκτροδίων παρακολουθείται τακτικά. Όπως εξηγεί το αμερικανικό National Heart, Lung, and Blood Institute, οι συσκευές μπορούν να λειτουργούν για χρόνια, αλλά ενδέχεται να χρειαστεί αντικατάσταση μέρους ή ολόκληρου του συστήματος. NHLBI — Ζώντας με βηματοδότη
Η συλλογή ενέργειας από το σώμα εξετάζεται ως πιθανός τρόπος περιορισμού αυτής της εξάρτησης. Δεν συνεπάγεται, ωστόσο, ότι κάθε μελλοντικό εμφύτευμα θα λειτουργεί χωρίς μπαταρία. Μια μικρή αποθήκη ενέργειας μπορεί να παραμένει χρήσιμη για περιόδους μειωμένης παραγωγής ή για στιγμιαίες απαιτήσεις μεγαλύτερης ισχύος.
Η ιδέα: πολλές μικρές μονάδες μέσα στον ιστό
Η ομάδα, με επικεφαλής τον Jun Yao και πρώτο συγγραφέα τον Siqi Wang, ακολούθησε μια κατανεμημένη προσέγγιση. Αντί να συγκεντρώσει τον μηχανισμό παραγωγής ενέργειας σε ένα συμπαγές εξάρτημα, τοποθέτησε μικροσκοπικά ενεργά στοιχεία σε ένα εύκαμπτο δίκτυο.
Η έμπνευση προέρχεται από τη βιολογία: η ενεργειακή λειτουργία του σώματος είναι κατανεμημένη στα κύτταρα. Οι ερευνητές θέλησαν να μεταφέρουν αυτή την οργανωτική αρχή στη σχεδίαση ηλεκτρονικών που συνυπάρχουν με ζωντανό ιστό. Χρησιμοποίησαν λεπτά στοιχεία πιεζοηλεκτρικού υλικού πάνω σε πολυμερική δομή και καλλιέργησαν γύρω τους ανθρώπινα καρδιακά κύτταρα. UMass Amherst
Η διάκριση είναι σημαντική. Το πλέγμα δεν αντιγράφει τον μεταβολισμό των κυττάρων και δεν αντλεί απευθείας τη χημική τους ενέργεια. Στη συγκεκριμένη επίδειξη αξιοποιεί την κίνηση που παράγουν.
Έτσι, η βιολογική έμπνευση αφορά κυρίως τη διάταξη των μονάδων παραγωγής: πολλές μικρές θέσεις συλλογής, κατανεμημένες κοντά στην πηγή της κίνησης.
Πώς η παραμόρφωση γίνεται ηλεκτρισμός
Το ενεργό υλικό είναι PZT, ένα πιεζοηλεκτρικό κεραμικό που περιέχει μόλυβδο, ζιρκόνιο και τιτάνιο. Όταν παραμορφώνεται μηχανικά, μπορεί να παράγει ηλεκτρικό φορτίο.
Το πειραματικό πλέγμα έχει διαστάσεις 7 επί 8 χιλιοστά και περιλαμβάνει 64 μονάδες συλλογής. Οι λεπτές λωρίδες του δικτύου έχουν πλάτος περίπου 20 μικρόμετρα. Η ανοικτή δομή αφήνει χώρο για ανάπτυξη των κυττάρων, ενώ οι ηλεκτρικές συνδέσεις μεταφέρουν το παραγόμενο σήμα προς το σύστημα μέτρησης. Ερευνητική εργασία — Science Advances
Η αρχή δεν απαιτεί μυστηριώδη «ενέργεια του σώματος». Υπάρχει μια συγκεκριμένη αλληλουχία: ο ιστός κινείται, η κίνηση παραμορφώνει το υλικό και η παραμόρφωση παράγει ηλεκτρική απόκριση.
Αυτό σημαίνει επίσης ότι η ενέργεια δεν εμφανίζεται δωρεάν. Προέρχεται από το μηχανικό έργο του ιστού. Για μια μελλοντική εμφύτευση, θα πρέπει να αποδειχθεί ότι η συλλογή της δεν επιβαρύνει ανεπιθύμητα τη φυσιολογική λειτουργία του οργάνου.
Τι μετρήθηκε — και τι δεν σημαίνει το «δεκαπλάσιο»
Οι ερευνητές αναφέρουν αποτελεσματική πυκνότητα ισχύος μεγαλύτερη από 10 μικροβάτ ανά κυβικό εκατοστό, πάνω από μία τάξη μεγέθους υψηλότερη από τις συγκρινόμενες προσεγγίσεις συγκεντρωμένης συλλογής. Η ίδια η εργασία περιγράφει το αποτέλεσμα ως αρχική διερεύνηση σε εργαστηριακό καρδιακό σύστημα. Science Advances
Η μονάδα μέτρησης χρειάζεται εξήγηση. Τα μικροβάτ ανά κυβικό εκατοστό εκφράζουν ισχύ ανά όγκο. Δεν είναι η συνολική ηλεκτρική ισχύς του μικροσκοπικού πρωτοτύπου και δεν μετρούν πόση ενέργεια μπορεί να αποθηκεύσει μια μπαταρία.
Επομένως, το «πάνω από δεκαπλάσιο» δεν σημαίνει δεκαπλάσια διάρκεια ζωής ενός βηματοδότη ούτε ότι το πλέγμα αντικαθιστά ήδη την μπαταρία του. Περιγράφει έναν συγκεκριμένο δείκτη απόδοσης σε σύγκριση με συγκεκριμένες προηγούμενες διατάξεις.
Για να κριθεί αν μια πηγή μπορεί να τροφοδοτήσει μια συσκευή, χρειάζεται ολόκληρος ο ενεργειακός λογαριασμός: συνολική παραγωγή, απώλειες μετατροπής, κατανάλωση ηλεκτρονικών και απαιτήσεις στις δυσμενέστερες συνθήκες λειτουργίας.
Η ευκαμψία είναι μόνο η αρχή της βιοσυμβατότητας
Ένα εμφύτευμα μπορεί να είναι μικρό και εύκαμπτο, αλλά να δημιουργεί προβλήματα σε βάθος χρόνου. Η μηχανική προσαρμογή στον ιστό αποτελεί μία προϋπόθεση, όχι πλήρη απόδειξη ασφάλειας.
Στο IEEE Spectrum, ο Bozhi Tian, καθηγητής του Πανεπιστημίου του Σικάγου που δεν συμμετείχε στη μελέτη, επισημαίνει ότι χρειάζονται δοκιμές σε τρισδιάστατους ιστούς μέσα στο σώμα. Θέτει επίσης ζητήματα μακροχρόνιας αντοχής, ίνωσης και διατήρησης της φυσιολογικής μηχανικής και ηλεκτρικής λειτουργίας της καρδιάς. IEEE Spectrum
Ο ίδιος αναδεικνύει και το ζήτημα του μολύβδου στο πιεζοηλεκτρικό υλικό. Η χρήση του σε ένα εργαστηριακό πρωτότυπο δεν αποδεικνύει ότι αποτελεί κατάλληλη επιλογή για εμφύτευση πολλών ετών.
Η ουσιαστική ερώτηση είναι τι συμβαίνει μετά από αμέτρητους κύκλους κίνησης, όταν τα υλικά εκτίθενται στο βιολογικό περιβάλλον. Η προστατευτική επικάλυψη, οι ηλεκτρικές συνδέσεις και η συνολική δομή πρέπει να παραμένουν λειτουργικές χωρίς να προκαλούν βλάβη.
Από έναν παλμό τάσης σε λειτουργικό εμφύτευμα
Ανάμεσα σε μια εργαστηριακή μέτρηση και μια αξιόπιστη ιατρική συσκευή μεσολαβούν αρκετά επιπλέον συστήματα. Η παραγόμενη ηλεκτρική έξοδος πρέπει να συλλεχθεί, να μετατραπεί σε κατάλληλη μορφή και ενδεχομένως να αποθηκευτεί.
Αυτές οι λειτουργίες καταναλώνουν μέρος της διαθέσιμης ενέργειας. Η σχετική βιβλιογραφία για μικροσκοπικά βιοϊατρικά ηλεκτρονικά αντιμετωπίζει τη μετατροπή ισχύος, τη διαχείριση μπαταρίας και τη συλλογή ενέργειας ως αλληλένδετα προβλήματα σχεδιασμού. IEEE — Power Management Circuit Techniques for Miniature Biomedical Sensing Systems
Υπάρχει και μια δυσκολότερη απαίτηση: η πηγή πρέπει να παραμένει επαρκής όταν η κίνηση μειώνεται ή η φυσιολογία αλλάζει. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό όταν η συσκευή προορίζεται να υποστηρίξει έναν οργανισμό που ήδη αντιμετωπίζει πρόβλημα υγείας.
Δεν αρκεί λοιπόν να λειτουργεί σε ένα ευνοϊκό πείραμα. Πρέπει να υπάρχει ασφαλής συμπεριφορά όταν η παραγωγή πέφτει, όταν κάποια μονάδα αστοχεί ή όταν μεταβάλλονται οι ανάγκες της συσκευής.
Τι αξίζει να περιμένουμε στη συνέχεια
Ο Yao συζητά ως μελλοντικές κατευθύνσεις την ενσωμάτωση του πλέγματος σε μοσχεύματα και άλλους τρόπους εισαγωγής λεπτών δομών στον ιστό. Πρόκειται για προτάσεις περαιτέρω ανάπτυξης, όχι για τεχνικές που έχουν ήδη επικυρωθεί για αυτή τη συσκευή. IEEE Spectrum
Τα επόμενα ουσιαστικά αποτελέσματα θα ήταν η λειτουργία μέσα σε ζωντανό οργανισμό, η μακροχρόνια αξιολόγηση ασφάλειας και η τροφοδοσία πραγματικού ηλεκτρονικού φορτίου. Εξίσου σημαντικό θα ήταν να φανεί αν το ενεργειακό όφελος δικαιολογεί την πρόσθετη πολυπλοκότητα της εμφύτευσης.
Η αξία της σημερινής μελέτης βρίσκεται στην ιδέα ότι η πηγή ενέργειας μπορεί να ενσωματώνεται στη δομή του ιστού, αντί να αποτελεί απλώς ένα ακόμη εξάρτημα δίπλα του. Αν αυτή η προσέγγιση αποδειχθεί ανθεκτική και ασφαλής, θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο σχεδίασης ορισμένων εμφυτευμάτων. Προς το παρόν, είναι μια ενδιαφέρουσα εργαστηριακή απόδειξη — όχι το τέλος της μπαταρίας.
Πηγές
- Science Advances — A biohybrid mesh harvester for distributed energy harvesting in living tissues
- PubMed — Βιβλιογραφική καταχώριση και περίληψη της μελέτης
- UMass Amherst — The Body Electric: Researchers Integrate Electronics with Human Cells
- IEEE Spectrum — Mesh Woven Into Heart Tissue Harvests Energy From Motion
- NHLBI — Pacemakers: Living With a Pacemaker
- IEEE Open Journal of the Solid-State Circuits Society — Power Management Circuit Techniques for Miniature Biomedical Sensing Systems
