Servers AI χωρίς ανεμιστήρες: Τι υπόσχεται η υγρή ψύξη της CoolIT
Σε ένα rack υπολογιστών με θερμικό φορτίο 250 κιλοβάτ, ακόμη και αν το υγρό απομακρύνει το 70% της θερμότητας, απομένουν 75 κιλοβάτ για τον αέρα. Το παράδειγμα που χρησιμοποιεί η CoolIT εξηγεί γιατί η εγκατάσταση υγρής ψύξης μόνο στους ισχυρότερους επεξεργαστές μπορεί να μην αρκεί για τις πυκνότερες υποδομές τεχνητής νοημοσύνης.
Η εταιρεία προωθεί μια πιο ολοκληρωμένη προσέγγιση: τη μεταφορά σχεδόν ολόκληρου του θερμικού φορτίου στο υγρό, ώστε οι ίδιοι οι servers να λειτουργούν χωρίς ανεμιστήρες. Στην τεχνική της παρουσίαση, στις 14 Σεπτεμβρίου 2026, αναγνωρίζει ότι το κυριολεκτικό «100%» είναι εξαιρετικά δύσκολο. Ο πρακτικός στόχος είναι το φορτίο που καταλήγει στον αέρα να περιοριστεί κάτω από το 1%. Πηγή: CoolIT.
Η παρουσίαση φιλοξενείται και στο IEEE Spectrum ως χορηγούμενο περιεχόμενο. Επομένως, οι εκτιμήσεις της αποτελούν θέσεις του προμηθευτή και όχι ανεξάρτητη αξιολόγηση συγκεκριμένου προϊόντος. Η τεχνολογική κατεύθυνση, ωστόσο, έχει ήδη εφαρμογές σε πραγματικούς υπερυπολογιστές. Πηγή: IEEE Spectrum.
Πώς φεύγει η θερμότητα από έναν server
Στη συμβατική αερόψυξη, ο αέρας παραλαμβάνει θερμότητα από τα εξαρτήματα και τη μεταφέρει προς το σύστημα ψύξης της εγκατάστασης. Η άμεση υγρή ψύξη συντομεύει αυτή τη διαδρομή: το υγρό κυκλοφορεί σε κλειστό κύκλωμα και παραλαμβάνει τη θερμότητα κοντά στην πηγή της.
Στις λύσεις με cold plates, μεταλλικές ψυκτικές πλάκες τοποθετούνται πάνω στα εξαρτήματα. Το ψυκτικό περνά μέσα από τις πλάκες, χωρίς να χρειάζεται να βυθιστεί ολόκληρος ο υπολογιστής σε δεξαμενή.
Μια μονάδα διανομής ψυκτικού, γνωστή ως CDU, συνδέει θερμικά το κύκλωμα των υπολογιστών με την υπόλοιπη υποδομή. Η θερμότητα συνεχίζει προς εναλλάκτες και, ανάλογα με τον σχεδιασμό, προς πύργους ψύξης ή άλλα συστήματα αποβολής της. Το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας περιγράφει αυτή τη διαδρομή ως βασικό χαρακτηριστικό της άμεσης υγρής ψύξης. Πηγή: U.S. Department of Energy.
Η θερμότητα, συνεπώς, δεν εξαφανίζεται. Αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο μεταφέρεται έξω από τον υπολογιστή.
Το δύσκολο κομμάτι βρίσκεται γύρω από τη GPU
Η αφαίρεση των ανεμιστήρων απαιτεί θερμικό σχεδιασμό για περισσότερα εξαρτήματα από τη CPU και τη GPU. Μνήμες, αποθηκευτικά μέσα, κυκλώματα δικτύωσης και τροφοδοσίας έχουν διαφορετικά σχήματα, θέσεις και θερμοκρασιακά όρια.
Η CoolIT περιγράφει συνδυασμούς ψυκτικών πλακών, αγώγιμων επιφανειών και διατάξεων μεταφοράς θερμότητας, ώστε αυτά τα εξαρτήματα να συνδέονται με την υγρή ψύξη. Πηγή: CoolIT.
Στον κατάλογο λύσεών της περιλαμβάνει προσαρμοσμένες πλάκες, ολοκληρωμένα κυκλώματα ψύξης για servers, συλλέκτες διανομής στα racks και μονάδες CDU. Δηλώνει ότι σχεδιάζει και κατασκευάζει αυτά τα συστήματα σε συνεργασία με τους κατασκευαστές υπολογιστικού εξοπλισμού. Πηγή: CoolIT — προϊόντα και υπηρεσίες.
Αυτό εξηγεί γιατί η μετάβαση δεν είναι απλή αντικατάσταση ενός ανεμιστήρα με έναν σωλήνα. Ο τρόπος ψύξης επηρεάζει τη διάταξη του server, τις συνδέσεις και την πρόσβαση του τεχνικού. Ένα εξάρτημα που αφαιρείται εύκολα σε μια αερόψυκτη συσκευή πρέπει να παραμένει επισκευάσιμο και στη νέα αρχιτεκτονική.
Χωρίς ανεμιστήρες μέσα, με υποδομή ψύξης έξω
Ο χαρακτηρισμός fanless αφορά τον εξοπλισμό στον οποίο εφαρμόζεται. Δεν σημαίνει ότι ένα ολόκληρο data center λειτουργεί χωρίς ανεμιστήρες, αντλίες ή άλλες ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις.
Μάλιστα, η ίδια η CoolIT διαθέτει τη μονάδα AHx240, η οποία παραλαμβάνει θερμότητα από κύκλωμα υγρού και την αποβάλλει στον αέρα του χώρου μέσω οκτώ ανεμιστήρων. Πρόκειται για διαφορετική διαμόρφωση, σχεδιασμένη για εγκαταστάσεις χωρίς διαθέσιμο κύκλωμα νερού του κτιρίου. Πηγή: CoolIT — AHx240.
Το παράδειγμα δείχνει γιατί χρειάζεται να εξετάζουμε ολόκληρη τη διαδρομή της θερμότητας. Ένας υδρόψυκτος server μπορεί να συνδέεται με υποδομή που εξακολουθεί να εξαρτάται από τον αέρα σε επόμενο στάδιο.
Για τον διαχειριστή, το ουσιαστικό ερώτημα είναι πόση ενέργεια απαιτεί το σύνολο: από τις αντλίες που κυκλοφορούν το ψυκτικό μέχρι τον εξοπλισμό που αποβάλλει τη θερμότητα στο εξωτερικό περιβάλλον.
Ο Frontier δείχνει ότι η προσέγγιση λειτουργεί
Ένα ανεξάρτητο από το συγκεκριμένο εμπορικό κείμενο παράδειγμα είναι ο υπερυπολογιστής Frontier, στο Oak Ridge National Laboratory των ΗΠΑ. Το εργαστήριο περιγράφει τη λειτουργία του με υγρή ψύξη χωρίς ανεμιστήρες στον υπολογιστή και νερό τροφοδοσίας περίπου 32°C.
Το φαινομενικά παράδοξο είναι ότι το σχετικά ζεστό νερό μπορεί να βοηθά την ενεργειακή απόδοση. Εφόσον βρίσκεται εντός των προδιαγραφών του εξοπλισμού, δεν χρειάζεται να ψύχεται τόσο έντονα πριν επιστρέψει στο κύκλωμα. Στην περίπτωση του Frontier, το Oak Ridge αναφέρει χρήση εξατμιστικών πύργων αντί της ανάγκης ψύξης του νερού με ψυκτικά συγκροτήματα.
Το εργαστήριο ανέφερε επίσης δείκτη PUE 1,03 σε συνθήκες μέγιστης χρήσης. Ο PUE συγκρίνει τη συνολική ενέργεια της εγκατάστασης με εκείνη του υπολογιστικού εξοπλισμού: όσο πλησιάζει το 1, τόσο μικρότερη είναι η πρόσθετη ενεργειακή επιβάρυνση. Πηγή: Oak Ridge National Laboratory.
Αυτό είναι πραγματικό αποτέλεσμα συγκεκριμένης εγκατάστασης, όχι εγγύηση ότι κάθε server χωρίς ανεμιστήρες θα επιτύχει την ίδια επίδοση. Ούτε ο PUE μετρά πόσο χρήσιμο υπολογιστικό έργο παράγεται με την ενέργεια που καταναλώνουν οι επεξεργαστές.
Η υγρή ψύξη δεν συνεπάγεται μηδενική κατανάλωση νερού
Ένα κλειστό κύκλωμα μπορεί να ανακυκλοφορεί το ίδιο ψυκτικό στους servers. Η εγκατάσταση όμως ενδέχεται να καταναλώνει νερό αλλού.
Στους εξατμιστικούς πύργους ψύξης, μέρος του νερού εξατμίζεται για να απομακρυνθεί η θερμότητα. Χρειάζεται επομένως αναπλήρωση. Η κατανάλωση εξαρτάται από τον συνολικό σχεδιασμό και τις συνθήκες λειτουργίας, όπως εξηγεί το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας. Πηγή: U.S. Department of Energy.
Η ενεργειακή και η υδατική απόδοση πρέπει να εξετάζονται μαζί. Σε παλαιότερη εφαρμογή του NREL, η προσθήκη υβριδικού συστήματος με ξηρή ψύξη μείωσε περίπου στο μισό τη χρήση νερού, διατηρώντας την υψηλή ενεργειακή απόδοση του κέντρου. Το αποτέλεσμα προέκυψε από ανασχεδιασμό της εξωτερικής υποδομής, πέρα από την ψύξη των ίδιων των υπολογιστών. Πηγή: NREL.
Το κέρδος πρέπει να μετρηθεί στην πραγματική λειτουργία
Το ενεργειακό διακύβευμα μεγαλώνει. Σύμφωνα με νεότερη ανάλυση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, η ζήτηση ηλεκτρισμού των data centers αυξήθηκε κατά 17% το 2025. Παρά τις βελτιώσεις στην ενέργεια που απαιτεί κάθε εργασία AI, η ευρύτερη χρήση και οι πιο απαιτητικές εφαρμογές αυξάνουν τη συνολική κατανάλωση. Πηγή: IEA.
Η καλύτερη ψύξη μπορεί να περιορίσει το ενεργειακό κόστος υποστήριξης του εξοπλισμού. Δεν εγγυάται, όμως, μικρότερο συνολικό λογαριασμό όταν ταυτόχρονα εγκαθίστανται περισσότεροι και ισχυρότεροι επεξεργαστές.
Στις παρουσιάσεις της CoolIT που εξετάστηκαν δεν υπάρχει μία ανεξάρτητη συγκριτική μέτρηση που να επιτρέπει να αποδοθεί συγκεκριμένο ποσοστό εξοικονόμησης σε κάθε εφαρμογή της προσέγγισης. Για μια τέτοια σύγκριση χρειάζονται ίδιο υπολογιστικό φορτίο, σαφή όρια μέτρησης και στοιχεία για όλη την εγκατάσταση.
Η ουσιαστική πρόοδος θα φανεί όταν ένας server διατηρεί την απόδοσή του με μικρότερη συνολική κατανάλωση, προβλέψιμη συντήρηση και αντοχή στις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας. Η απουσία ανεμιστήρων είναι ένα χαρακτηριστικό σχεδίασης. Η αποδοτικότητα είναι αποτέλεσμα που πρέπει να αποδεικνύεται.
Πηγές
- IEEE Spectrum — The Future Is Fanless: 100% Heat Capture for Liquid Cooled AI Servers — χορηγούμενο περιεχόμενο
- CoolIT — The Future is Fanless: 100% Heat Capture for Liquid Cooled AI Servers, 14 Σεπτεμβρίου 2026
- CoolIT — Data Center Liquid Cooling Solutions
- CoolIT — AHx240 Liquid-to-Air CDU
- Oak Ridge National Laboratory — Computer engineers at ORNL pioneer approaches to energy efficient supercomputing
- U.S. Department of Energy — Cooling Water Efficiency Opportunities for Federal Data Centers
- NREL — NREL Garners Top Sustainability Honor at Data Center Dynamics Awards
- IEA — Data centre electricity use surged in 2025, even with tightening bottlenecks driving a scramble for solutions
