Ο υπερυπολογιστής Δαίδαλος πίσω από γυάλινες επιφάνειες στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου

Δαίδαλος: Τι μπορεί να κάνει ο νέος ελληνικός υπερυπολογιστής και ποιοι θα έχουν πρόσβαση

Στο κτίριο ενός παλιού ηλεκτρικού σταθμού στο Λαύριο, πίσω από γυάλινες επιφάνειες και σειρές υπολογιστικού εξοπλισμού, βρίσκεται πλέον η ισχυρότερη υπολογιστική υποδομή που έχει αποκτήσει η Ελλάδα. Ο εθνικός υπερυπολογιστής Δαίδαλος εγκαινιάστηκε στις 19 Οκτωβρίου 2026, στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του ΕΜΠ. Πηγή: EuroHPC JU.

Για μια ερευνητική ομάδα ή μια μικρή εταιρεία, ωστόσο, το ουσιαστικό ερώτημα αρχίζει μετά τα εγκαίνια: πότε θα μπορεί να χρησιμοποιήσει το σύστημα, για ποια εργασία και με ποιους όρους;

Η πρώτη απάντηση υπάρχει ήδη. Σύμφωνα με την ΕΔΥΤΕ, που αναλαμβάνει τη λειτουργία του, η πρόσβαση χρηστών προγραμματίζεται να αρχίσει σταδιακά τον Δεκέμβριο, αφού ολοκληρωθεί η παραμετροποίηση. Τα εγκαίνια, επομένως, δεν σημαίνουν ότι οποιοσδήποτε ενδιαφερόμενος μπορεί ήδη να συνδεθεί και να ξεκινήσει υπολογισμούς. Πηγή: ΕΔΥΤΕ.

Τι σημαίνουν τα 85,69 petaflops

Ο Δαίδαλος εμφανίζεται στην 31η θέση της λίστας TOP500 του Ιουνίου 2026, με μετρημένη επίδοση 85,69 petaflops. Η θεωρητική μέγιστη επίδοση καταγράφεται στα 115,08 petaflops. Πρόκειται για διαφορετικά μεγέθη: το πρώτο προκύπτει από δοκιμή, ενώ το δεύτερο περιγράφει το θεωρητικό όριο της συγκεκριμένης διαμόρφωσης. Πηγή: TOP500.

Ένα petaflop αντιστοιχεί σε ένα εκατομμύριο δισεκατομμύρια πράξεις κινητής υποδιαστολής ανά δευτερόλεπτο. Αυτές είναι αριθμητικές πράξεις που χρησιμοποιούνται εκτεταμένα στις επιστημονικές προσομοιώσεις και σε πολλούς άλλους υπολογισμούς.

Ο μεγάλος αριθμός χρειάζεται, όμως, σωστή ανάγνωση. Η TOP500 βασίζεται στη δοκιμή LINPACK, η οποία προσφέρει έναν κοινό τρόπο σύγκρισης των συστημάτων. Δεν μετρά πόσο γρήγορα θα εκτελείται κάθε πιθανή εφαρμογή. Πηγή: TOP500 — The LINPACK Benchmark.

Ένα πρόγραμμα που δεν αξιοποιεί αποτελεσματικά πολλούς επεξεργαστές δεν αποκτά αυτόματα θεαματική ταχύτητα επειδή μεταφέρεται σε έναν υπερυπολογιστή. Η πραγματική επίδοση εξαρτάται και από το λογισμικό, τη μεταφορά δεδομένων και τον τρόπο με τον οποίο μοιράζεται η εργασία.

Πώς συνεργάζονται οι επεξεργαστές του

Η EuroHPC αναφέρει ότι το σύστημα κατασκευάστηκε από τη Hewlett Packard Enterprise και χρησιμοποιεί περισσότερα από 2.000 NVIDIA GH200 Grace Hopper Superchips, μαζί με άμεση υγρή ψύξη. Πηγή: EuroHPC JU.

Το GH200 συνδυάζει έναν κεντρικό επεξεργαστή Grace με έναν επιταχυντή γραφικών Hopper. Ο όρος «γραφικών» μπορεί να παραπλανήσει: στους υπερυπολογιστές, οι GPU χρησιμοποιούνται για να εκτελούν μεγάλο πλήθος υπολογισμών παράλληλα, πέρα από την παραγωγή εικόνας.

Η αρχιτεκτονική επιτρέπει στενή συνεργασία CPU και GPU, με γρήγορη διασύνδεση και συνεκτική πρόσβαση στη μνήμη. Αυτό βοηθά στη διαχείριση μεγάλων συνόλων δεδομένων, αν και η αξιοποίηση του εξοπλισμού εξακολουθεί να απαιτεί κατάλληλο προγραμματισμό. Πηγή: NVIDIA — Grace Performance Tuning Guide.

Για τον χρήστη, το ζητούμενο δεν είναι να γνωρίζει κάθε εξάρτημα. Είναι να μπορεί να μετατρέψει το επιστημονικό ή επιχειρηματικό πρόβλημά του σε εργασία που εκτελείται αποδοτικά στην υποδομή.

Ποιοι θα αποκτούν πρόσβαση και πώς

Η προβλεπόμενη κοινότητα χρηστών περιλαμβάνει πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τη βιομηχανία και δημόσιους φορείς, στην Ελλάδα και στην Ευρώπη.

Η πρόσβαση θα γίνεται μέσα από συγκεκριμένες προσκλήσεις και διαδικασίες της ΕΔΥΤΕ, της EuroHPC και του Pharos, ανάλογα με τη δραστηριότητα. Οι ενδιαφερόμενοι θα υποβάλλουν προτάσεις έργων, οι οποίες θα αξιολογούνται με βάση την επιστημονική ή τεχνολογική αξία, τις υπολογιστικές ανάγκες και τη διαθεσιμότητα πόρων.

Η ανακοίνωση των εγκαινίων δεν περιλαμβάνει το πλήρες πλαίσιο επιλεξιμότητας και τις προθεσμίες. Η ΕΔΥΤΕ διευκρινίζει ότι αυτά θα γνωστοποιηθούν κατά τη μετάβαση σε παραγωγική λειτουργία. Πηγή: ΕΔΥΤΕ.

Μια ομάδα που ενδιαφέρεται μπορεί, πάντως, να προετοιμάσει από τώρα το αντικείμενο του έργου της: τι θέλει να υπολογίσει, ποια δεδομένα διαθέτει, ποιο λογισμικό χρησιμοποιεί και πού περιορίζεται σήμερα. Αυτή είναι χρήσιμη προετοιμασία, όχι υποκατάστατο των επίσημων απαιτήσεων που θα ορίσουν οι προσκλήσεις.

Τι θα μπορούσε να αλλάξει στην έρευνα

Ο Δαίδαλος είναι υποδομή γενικού σκοπού. Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί σημαντικό πεδίο αξιοποίησης, αλλά οι εφαρμογές του περιλαμβάνουν επίσης υπολογιστική φυσική και χημεία, βιολογία, μετεωρολογία και βιομηχανικές προσομοιώσεις. Πηγή: Ναυτεμπορική.

Στην πράξη, περισσότερη υπολογιστική ισχύς μπορεί να επιτρέψει σε μια ομάδα να εξετάσει περισσότερα σενάρια, να χρησιμοποιήσει λεπτομερέστερα μοντέλα ή να ολοκληρώσει μια απαιτητική ανάλυση σε χρόνο που εξυπηρετεί την έρευνά της.

Σε συνέντευξη στο ΕΡΤnews, ο γενικός γραμματέας του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης Κωνσταντίνος Καράντζαλος περιέγραψε δυνατότητες στην υγεία, στην Πολιτική Προστασία και στην ανάπτυξη νέων προϊόντων. Το ίδιο ρεπορτάζ τοποθετεί την έναρξη πιλοτικής πρόσβασης έως τα Χριστούγεννα, μετά την περίοδο δοκιμών. Πηγή: ΕΡΤnews.

Πρόκειται για δυνατότητες και στόχους αξιοποίησης. Η εγκατάσταση του μηχανήματος δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι έχει ήδη προκύψει καλύτερη διάγνωση, ακριβέστερη πρόγνωση ή επιτυχημένο εμπορικό προϊόν. Αυτά θα κριθούν από τα έργα που θα εκτελεστούν και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων τους.

Ο ρόλος του Pharos πέρα από τον εξοπλισμό

Ο Δαίδαλος θα αποτελέσει την υπολογιστική βάση του Pharos AI Factory. Το Pharos οργανώνεται γύρω από τρεις προτεραιότητες: υγεία, ελληνική γλώσσα και πολιτισμός, βιωσιμότητα. Στόχος του είναι να συνδέσει την υπολογιστική υποδομή με εργαλεία, δεδομένα, εκπαίδευση και υποστήριξη για την ανάπτυξη εφαρμογών. Πηγή: Pharos AI Factory.

Η διάκριση είναι πρακτική. Μια επιχείρηση μπορεί να έχει ένα χρήσιμο σύνολο δεδομένων χωρίς να διαθέτει ομάδα που γνωρίζει πώς να εκπαιδεύσει και να αξιολογήσει ένα μοντέλο. Ένα εργαστήριο μπορεί να διαθέτει την επιστημονική γνώση, αλλά να χρειάζεται βοήθεια ώστε το λογισμικό του να αξιοποιεί πολλούς επιταχυντές.

Η επιτυχία μιας τέτοιας υποδομής εξαρτάται και από αυτές τις υπηρεσίες. Αν η πρόσβαση συνοδεύεται από κατανοητές διαδικασίες και ουσιαστική τεχνική υποστήριξη, διευρύνεται ο κύκλος όσων μπορούν να τη χρησιμοποιήσουν παραγωγικά.

Ενεργειακή αποδοτικότητα και πραγματικό κόστος

Ο Δαίδαλος κατατάχθηκε στην 23η θέση της Green500 του Ιουνίου 2026. Η συγκεκριμένη κατάταξη αφορά την ενεργειακή αποδοτικότητα των υπολογισμών και δεν σημαίνει ότι το σύστημα έχει αμελητέα κατανάλωση. Πηγή: EuroHPC — κατατάξεις Ιουνίου 2026.

Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση που δημοσιεύει το DigiGov, η εγκατάσταση χρησιμοποιεί άμεση υγρή ψύξη, ενώ στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο λειτουργεί φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 2 MWp για ιδιοκατανάλωση. Η φωτοβολταϊκή εγκατάσταση συμβάλλει στις ενεργειακές ανάγκες· η ονομαστική της ισχύς δεν αποδεικνύει συνεχή κάλυψη όλου του φορτίου.

Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου αναφέρεται στα 58,9 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ. Από αυτά, 41 εκατ. ευρώ αφορούν το σκέλος εξοπλισμού, λογισμικού, εγκατάστασης και εκπαίδευσης της HPE και 17,9 εκατ. ευρώ την ανάπτυξη του κέντρου δεδομένων και των ηλεκτρομηχανολογικών υποδομών από τη MainSys. Επομένως, το συνολικό ποσό περιλαμβάνει περισσότερα από την αγορά του υπολογιστικού συστήματος. Πηγή: DigiGov.

Το επόμενο ορόσημο είναι οι χρήστες

Η διεθνής κατάταξη δίνει ένα μετρήσιμο σημείο εκκίνησης. Η δημόσια αξία του Δαίδαλου θα φανεί στη συνέχεια: στον αριθμό και στην ποιότητα των έργων, στον χρόνο αναμονής για πρόσβαση, στην υποστήριξη μικρών ομάδων και στα αποτελέσματα που μπορούν να αξιοποιηθούν έξω από την αίθουσα των υπολογιστών.

Για την Ελλάδα, η ευκαιρία είναι συγκεκριμένη. Ερευνητές και επιχειρήσεις αποκτούν μια νέα διαδρομή προς απαιτητικούς υπολογισμούς. Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι αυτή η διαδρομή να λειτουργήσει με σαφείς όρους, τεχνική επάρκεια και συνέχεια, ώστε η διαθέσιμη ισχύς να μετατραπεί σε χρήσιμη δουλειά.

Πηγές

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ