Το μήνυμα από το «IT» που ζητά να ενεργοποιήσεις passkey μπορεί να είναι παγίδα
Μια νέα εκστρατεία ηλεκτρονικού ψαρέματος χρησιμοποιεί την ίδια την ασφάλεια ως δόλωμα. Οι επιτιθέμενοι δεν προσπαθούν απλώς να κλέψουν τον κωδικό σου· θέλουν να αρπάξουν την ήδη συνδεδεμένη συνεδρία σου.
Το τηλεφώνημα ακούγεται απολύτως λογικό. Κάποιος συστήνεται ως μέλος της τεχνικής υποστήριξης της εταιρείας και εξηγεί ότι πρέπει να ενημερώσεις άμεσα το passkey ή τη ρύθμιση πολλαπλής ταυτοποίησης του λογαριασμού σου. Αν δεν το κάνεις, λέει, υπάρχει κίνδυνος να χάσεις την πρόσβαση στο email και στα εταιρικά αρχεία.
Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα φτάνει στο προσωπικό σου κινητό ένας σύνδεσμος. Η σελίδα μοιάζει με την κανονική οθόνη σύνδεσης της Microsoft. Το λογότυπο είναι σωστό, τα χρώματα γνώριμα και η διαδικασία δεν διαφέρει ιδιαίτερα από μια συνηθισμένη εταιρική σύνδεση.
Εδώ βρίσκεται η παγίδα.
Σε εκστρατείες που παρακολουθεί από τον Μάιο του 2026, η Microsoft εντόπισε επιτιθέμενους να χρησιμοποιούν passkeys, MFA και εταιρικό single sign-on ως πρόσχημα. Ο πραγματικός στόχος δεν ήταν να ενεργοποιηθεί μια ασφαλέστερη μέθοδος σύνδεσης, αλλά να παραδοθεί στους δράστες μια ενεργή συνεδρία ή να εγκριθεί η πρόσβαση μιας δικής τους συσκευής.
Ο κωδικός δεν είναι πλέον το μοναδικό κλειδί
Όταν συνδέεσαι σε μια διαδικτυακή υπηρεσία, ο κωδικός και το δεύτερο βήμα ταυτοποίησης χρησιμοποιούνται για να αποδείξεις ποιος είσαι. Μετά την επιτυχημένη είσοδο, η υπηρεσία δημιουργεί ένα token ή ένα cookie συνεδρίας.
Αυτό είναι που επιτρέπει στον browser να σε κρατά συνδεδεμένο. Χωρίς αυτό, θα έπρεπε να πληκτρολογείς ξανά τον κωδικό και τον κωδικό μιας χρήσης κάθε φορά που άνοιγες ένα email ή ένα έγγραφο.
Το token λειτουργεί, για ένα περιορισμένο διάστημα, σαν απόδειξη ότι η ταυτοποίηση έχει ήδη ολοκληρωθεί. Αν ένας επιτιθέμενος καταφέρει να το αντιγράψει και να το επαναχρησιμοποιήσει, μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να εμφανιστεί στην υπηρεσία ως ήδη συνδεδεμένος χρήστης.
Δεν χρειάζεται να γνωρίζει ξανά τον κωδικό. Δεν χρειάζεται απαραίτητα να ζητήσει νέο κωδικό MFA. Το δεύτερο βήμα έχει ήδη πραγματοποιηθεί από το ίδιο το θύμα.
Γι’ αυτό η κλοπή συνεδρίας είναι διαφορετική από το κλασικό phishing. Ο επιτιθέμενος δεν κλέβει μόνο τα στοιχεία εισόδου· προσπαθεί να κλέψει το αποτέλεσμα μιας επιτυχημένης σύνδεσης.
Η ψεύτικη σελίδα βρίσκεται στη μέση
Μία από τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται ονομάζεται adversary-in-the-middle phishing. Η κακόβουλη σελίδα λειτουργεί ως μεσάζοντας ανάμεσα στον χρήστη και στην πραγματική υπηρεσία.
Ο χρήστης συμπληρώνει τα στοιχεία του στην ψεύτικη σελίδα. Εκείνη τα προωθεί σε πραγματικό χρόνο στη νόμιμη υπηρεσία και εμφανίζει στον χρήστη ακόμη και το κανονικό αίτημα πολλαπλής ταυτοποίησης.
Ο χρήστης εγκρίνει τη σύνδεση, πιστεύοντας ότι ολοκληρώνει μια εταιρική διαδικασία. Η πραγματική υπηρεσία εκδίδει το token συνεδρίας και ο κακόβουλος μεσάζοντας το υποκλέπτει.
Από την οπτική του θύματος, τίποτα δεν μοιάζει απαραίτητα αποτυχημένο. Μπορεί να εμφανιστεί μια συνηθισμένη σελίδα, ένα μήνυμα ολοκλήρωσης ή ακόμη και η πραγματική υπηρεσία. Στο παρασκήνιο, όμως, ο επιτιθέμενος έχει αποκτήσει μια συνεδρία που έχει ήδη περάσει τον έλεγχο MFA.
Μια δεύτερη εκδοχή χρησιμοποιεί τη διαδικασία σύνδεσης με κωδικό συσκευής. Ο χρήστης οδηγείται σε πραγματική σελίδα και πληκτρολογεί έναν κωδικό, αλλά στην ουσία εξουσιοδοτεί μια συσκευή που ελέγχεται από τον επιτιθέμενο.
Αυτό κάνει την επίθεση ιδιαίτερα πειστική: η σελίδα στην οποία καταλήγει ο χρήστης μπορεί πράγματι να ανήκει στη Microsoft. Το πρόβλημα βρίσκεται στην ενέργεια που του ζητήθηκε να εγκρίνει.
Τι κάνουν αφού μπουν στον λογαριασμό
Στις επιθέσεις που ανέλυσε η Microsoft, η πρόσβαση δεν σταματούσε στα εισερχόμενα email. Οι δράστες αναζητούσαν αρχεία στο SharePoint και στο OneDrive, εξέταζαν εταιρικές πληροφορίες μέσω του Microsoft Graph και συνέλεγαν μηνύματα.
Σε ορισμένες περιπτώσεις πρόσθεταν νέες μεθόδους ταυτοποίησης στον λογαριασμό. Έτσι μπορούσαν να διατηρήσουν την πρόσβαση ακόμη και αν ο αρχικός κωδικός άλλαζε.
Αυτή είναι μια λεπτομέρεια που συχνά παραβλέπεται μετά από ένα περιστατικό. Η αλλαγή του κωδικού είναι σημαντική, αλλά μπορεί να μην είναι αρκετή. Χρειάζεται επίσης ανάκληση των ενεργών συνεδριών και έλεγχος για άγνωστες συσκευές, εφαρμογές ή μεθόδους σύνδεσης.
Ένας παραβιασμένος εταιρικός λογαριασμός μπορεί στη συνέχεια να χρησιμοποιηθεί για πιο πειστικές επιθέσεις. Ένα μήνυμα που αποστέλλεται από το πραγματικό email ενός συνεργάτη είναι πολύ δυσκολότερο να αναγνωριστεί ως απάτη.
Τα passkeys δεν είναι το πρόβλημα
Ο τίτλος «passkey update» μπορεί εύκολα να δημιουργήσει την εντύπωση ότι οι επιτιθέμενοι βρήκαν κάποιο τεχνικό κενό στα passkeys. Δεν συνέβη αυτό.
Τα passkeys που βασίζονται στα πρότυπα FIDO2 και WebAuthn θεωρούνται ανθεκτικότερα στο phishing, επειδή συνδέονται με τη νόμιμη διαδικτυακή διεύθυνση της υπηρεσίας. Ένα passkey που έχει δημιουργηθεί για το πραγματικό domain δεν λειτουργεί κανονικά σε μια απομίμησή του.
Οι δράστες χρησιμοποιούν τη λέξη «passkey» επειδή ακούγεται επίκαιρη, τεχνική και επείγουσα. Είναι το θέμα της ιστορίας που αφηγούνται στο θύμα, όχι απαραίτητα η τεχνολογία που παραβιάζουν.
Η κοινωνική μηχανική προσπαθεί να οδηγήσει τον χρήστη γύρω από τα ισχυρότερα τεχνικά μέτρα: να τον πείσει να εγκρίνει μια ξένη συσκευή, να ακολουθήσει διαφορετική διαδικασία ή να επιτρέψει την προσθήκη νέας μεθόδου σύνδεσης.
Με άλλα λόγια, το passkey μπορεί να είναι ασφαλές και ταυτόχρονα η λέξη «passkey» να χρησιμοποιείται ως δόλωμα.
Η στιγμή που πρέπει να σταματήσεις
Υπάρχει ένας απλός κανόνας που αποτρέπει μεγάλο μέρος αυτών των επιθέσεων: μια απροσδόκητη επικοινωνία δεν πρέπει να ορίζει και τον τρόπο με τον οποίο θα επιβεβαιώσεις ότι είναι γνήσια.
Αν κάποιος τηλεφωνήσει λέγοντας ότι είναι από το IT και σου στείλει σύνδεσμο, μην χρησιμοποιήσεις τον σύνδεσμο για να ελέγξεις την ταυτότητά του. Κλείσε την επικοινωνία και επικοινώνησε με την τεχνική υποστήριξη από το γνωστό εταιρικό κανάλι.
Δεν χρειάζεται να αποφασίσεις αν η σελίδα «φαίνεται αληθινή». Οι σύγχρονες απομιμήσεις μπορούν να είναι σχεδόν τέλειες.
Ιδιαίτερη καχυποψία χρειάζεται όταν:
- το αίτημα έρχεται στο προσωπικό τηλέφωνο,
- υπάρχει πίεση χρόνου ή απειλή αποκλεισμού,
- σου ζητείται να εγκρίνεις κωδικό συσκευής που δεν ξεκίνησες,
- η διαδικασία απαιτεί να προσθέσεις νέα μέθοδο MFA,
- η διεύθυνση της σελίδας διαφέρει έστω και λίγο από το κανονικό domain,
- η υποστήριξη επιμένει να παραμείνει στη γραμμή μέχρι να ολοκληρώσεις τα βήματα.
Αν έχεις ήδη ακολουθήσει τη διαδικασία
Η ταχύτητα έχει σημασία. Επικοινώνησε αμέσως με τον διαχειριστή του λογαριασμού ή την ομάδα ασφαλείας, χρησιμοποιώντας γνωστό και ανεξάρτητο κανάλι.
Ο οργανισμός δεν πρέπει να περιοριστεί στην αλλαγή του κωδικού. Χρειάζεται να ανακαλέσει τις ενεργές συνεδρίες, να εξετάσει τις καταχωρισμένες μεθόδους ταυτοποίησης, να αφαιρέσει άγνωστες εφαρμογές και να ελέγξει για ασυνήθιστη πρόσβαση σε email και αρχεία.
Για τους διαχειριστές, οι ειδοποιήσεις για προσθήκη νέων μεθόδων MFA, οι ύποπτες συνδέσεις από διαφορετικές τοποθεσίες και η ασυνήθιστη δραστηριότητα στο Microsoft Graph μπορούν να αποτελέσουν κρίσιμα σημάδια.
Η Microsoft και άλλοι πάροχοι αναπτύσσουν επίσης τεχνικές που συνδέουν τα tokens με τη συγκεκριμένη συσκευή στην οποία εκδόθηκαν. Έτσι, ακόμη και αν ένα token κλαπεί, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί εύκολα από διαφορετικό μηχάνημα. Η προστασία αυτή, όμως, δεν είναι ακόμη καθολική.
Η ασφάλεια ως δόλωμα
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της συγκεκριμένης εκστρατείας είναι ότι δεν ζητά από τον χρήστη να παρακάμψει εμφανώς την ασφάλεια. Του ζητά να την «αναβαθμίσει».
Οι περισσότεροι έχουμε μάθει να δυσπιστούμε απέναντι σε μηνύματα για απρόσμενα δώρα ή περίεργες τραπεζικές μεταφορές. Ένα αίτημα ενεργοποίησης passkey ή ενημέρωσης MFA μοιάζει πολύ πιο υπεύθυνο.
Ακριβώς γι’ αυτό λειτουργεί.
Τα ισχυρότερα συστήματα ταυτοποίησης εξακολουθούν να είναι απαραίτητα. Δεν μπορούν όμως να προστατεύσουν έναν λογαριασμό όταν ο ίδιος ο χρήστης πείθεται να εξουσιοδοτήσει τη λάθος συσκευή ή να παραδώσει την ενεργή συνεδρία του.
Το επόμενο phishing email μπορεί να μη ζητά τον κωδικό σου. Μπορεί να ισχυρίζεται ότι ήρθε για να τον προστατεύσει.
